Flint i dent to dwie klasyczne grupy odmian kukurydzy, które różnią się budową ziarniaka. Oprócz niej, widoczne są również inne różnice obejmujące wymagania termiczne, dynamikę wzrostu początkowego, odporność na stres abiotyczny oraz sposobów i tempo osiągania dojrzałości zbiorczej. Znajomość tych różnic pozwala zaplanować termin siewu, dobrać odmianę do stanowiska i ustalić kolejność zbioru poszczególnych odmian z uwzględnieniem typu ziarniaka oraz liczby FAO.
Flint i dent – podstawowe różnice agrotechniczne
Pierwsze odmiany kukurydzy miały jednoznacznie przypisany typ ziarna flint albo dent, a wraz z nim konkretny zestaw cech użytkowych. Postęp hodowlany sprawił, że sztywna granica pomiędzy poszczególnymi typami ziarna bywa dziś płynna. Jednak podział na flint i dent nadal pozostaje użytecznym punktem odniesienia.
Wymagania termiczne i termin siewu
Odmiany typu flint wymagają niższej temperatury gleby na głębokości siewu. Już 7–8°C pozwala rozpocząć siew, co czyni je dobrym wyborem na cięższe I wolniej nagrzewające się stanowiska. Odmiany typu dent potrzebują cieplejszej gleby w granicach 10–12°C. Dlatego sprawdzają się na lżejszych i szybciej nagrzewających się polach, a ich siew jest zwykle nieco opóźniony względem flintów. Niezależnie od typu nasion kukurydzy nie warto opóźniać siewu ponad wymagany próg termiczny. Skraca to wegetację i przesuwa krytyczne fazy rozwoju na okres potencjalnej suszy, która w Polsce występuje coraz częściej. Zbyt wczesny siew w nieogrzaną glebę grozi z kolei stratami w obsadzie na skutek wydłużającego się kiełkowania i wschodów, podczas których rośliny są szczególnie narażone na zgorzel siewek.
Dynamika wzrostu, odporność na stres i dosychanie ziarna
Nasiona kukurydzy typu flint wolniej pobierają wodę z gleby, ale rośliny po wschodach mają dużą dynamikę wzrostu i szybko budują biomasę. U odmian w typie dent jest odwrotnie. Nasiona szybko pobierają wodę, a początkowy wzrost roślin przebiega wolniej. Denty wyróżniają się też wyższą odpornością na upały i okresowy deficyt wody. W okresie poprzedzającym osiągniecie dojrzałości zbiorczej, flinty rozpoczynają dosychanie wcześnie, lecz powoli oddają wodę. Natomiast denty wchodzą w dry down (oddawanie wody) później, za to oddają wodę szybciej i zwykle w dniu zbioru mają niższą wilgotność.
| Cecha użytkowa | Typ flint | Typ dent | Znaczenie praktyczne |
| Grupa wczesności (FAO) | od FAO 260 | od FAO 230 | Dent obejmuje odmiany wcześniejsze, flint – późniejsze |
| Temperatura gleby wymagana do siewu | 7–8°C | 10–12°C | Flint można wysiewać wcześniej, zwłaszcza na glebach ciężkich |
| Dynamika wzrostu po wschodach | Wysoka, mimo wolnego pobierania wody przez nasiona | Wolniejsza, choć nasiona szybko pobierają wodę | Flint szybciej buduje biomasę na starcie sezonu |
| Odporność na stres abiotyczny | Średnia do wysokiej | Wysoka do bardzo wysokiej | Dent lepiej znosi upały i okresowy deficyt wody |
| Dry down (oddawanie wody) | Wczesne, ale powolne | Późniejsze, lecz szybkie | Dent często osiąga niższą wilgotność w dniu zbioru |
| Struktura skrobi i przeznaczenie | Twarda, szklista – pasza, grys | Miękka, mączysta – etanol, pasza | Wybór typu warto dopasować do kierunku sprzedaży ziarna |
| Kolejność zbioru przy zbliżonym FAO | Zbierana jako pierwsza | Zbierana w drugiej kolejności | Zbyt wczesny zbiór dentów obniża efektywność ekonomiczną |
Typ kolby fix i flex
Niezależnie od podziału na flint i dent, przy planowaniu obsady warto zwrócić uwagę na typ kolby danej odmiany. Odmiany w typie fix mają genetycznie określoną liczbę rzędów i ziarniaków w kolbie. Dlatego kluczowym czynnikiem plonotwórczym jest tu prawidłowa obsada roślin na hektarze. Rośliny nie zrekompensują błędu w normie wysiewu, zwiększając liczbę ziarniaków w kolbie. Odmiany typu flex nie mają tak sztywno zakodowanych liczby ziarniaków w jednej kolbie i mogą elastycznie modyfikować ich ilość w zależności od warunków podczas kodowania plonu i sezonu wegetacyjnego. Daje to większą elastyczność przy ustalaniu obsady.
Odmiany łączące zalety flinta i denta – linia Tropical Dent
Dzięki postępowi hodowlanemu dostępne są dziś nasiona do siewu kukurydzy typu flint/dent w tym linia Tropical Dent od hodowcy Lidea. Łącząca najkorzystniejsze cechy obu typów ziarna. Odmiany z tej linii optymalnie wykorzystują wilgoć zgromadzoną w glebie do kiełkowania. Dają wyrównane wschody i wysoki wigor początkowy, a przy tym maksymalnie wykorzystują sezon wegetacyjny do budowania plonu. W końcowej fazie dojrzewania szybko oddają wodę, dzięki czemu w momencie zbioru mają niższą wilgotność. Przekłada się to na wyższą cenę sprzedaży kukurydzy mokrej (niższa wilgotność ziarna) lub niższe koszty suszenia.
Przykładem odmiany z tej linii jest ES Hattrick, która w badaniach PDO COBORU w 2020 roku dała najwyższy plon ziarna w grupie średniopóźnej. Wyróżnia się dużym wigorem początkowym, bardzo dobrą tolerancją na suszę i efektem stay green, a także szybkim oddawaniem wody w procesie dojrzewania. ES Hattrick oraz inne wyselekcjonowane odmiany dostępne są w ofercie Osadkowski.
FAQ
Czym różnią się typy ziarna flint i dent?
Flint i dent to dwie klasyczne grupy odmian kukurydzy różniące się przede wszystkim budową ziarniaka. Poza tym różnią się wymaganiami termicznymi, dynamiką wzrostu początkowego, odpornością na stres abiotyczny oraz tempem dochodzenia do dojrzałości zbiorczej. Znajomość tych różnic ułatwia dobór odmiany do stanowiska i zaplanowanie terminu siewu oraz zbioru.
Jaka temperatura gleby jest wymagana do siewu odmian flint i dent?
Odmiany typu flint można wysiewać już przy temperaturze gleby 7–8°C, co czyni je dobrym wyborem na cięższe i wolniej nagrzewające się stanowiska. Odmiany typu dent wymagają cieplejszej gleby, w granicach 10–12°C, dlatego lepiej sprawdzają się na lżejszych, szybciej nagrzewających się polach.
Która odmiana szybciej rozwija się po wschodach – flint czy dent?
Odmiany typu flint, mimo że ich nasiona wolniej pobierają wodę z gleby, po wschodach charakteryzują się wysoką dynamiką wzrostu i szybko budują biomasę. U odmian typu dent jest odwrotnie – nasiona szybko pobierają wodę, ale początkowy wzrost roślin przebiega wolniej.
Odmiany, w którym typie ziarna lepiej radzą sobie z suszą i wysokimi temperaturami?
Odmiany typu dent wyróżniają się wyższą odpornością na upały i okresowy deficyt wody w porównaniu z odmianami typu flint. Ich odporność na stres abiotyczny oceniana jest jako wysoka do bardzo wysokiej, podczas gdy u flintów jest ona średnia do wysokiej.